LƯU TRỮ LÀM TƯ LIÊU, ( Nguôn từ trang Văn học nghệ thuật do Hoàng Thụy Hưng làm chủ)
@@@
THÔNG TIN ĐANG CHỜ KIỂM CHỨNG VỀ TÁC GIẢ BỨC ẢNH LỊCH SỬ CHẤN ĐỘNG! XIN CHIA SẺ ĐỂ MỌI NGƯỜI THEO DÕI
CÓ MỘT CÂU CHUYỆN KHÁC VỀ
TẤM ẢNH” EM bÉ NAPALM”.
Tác phẩm ảnh báo chí” Em bé Napalm” được chụp năm 1972 tại Trảng
Bàng( Tây Ninh, Việt Nam) đã mang lại cho hãng tin AP giải Pulizter danh giá.
Nó được gắn với tên tuổi của Nick Út, người trước đó hoàn toàn vô danh.
Khi gởi tấm ảnh đó về tổng hành dinh hãng AP, trưởng văn phòng
AP tại Sài Gòn Horst Faas ko nghĩ rằng nó sẽ được trao giải.
CUỘC GẶP TÌNH CỜ
Tôi gặp anh Carl Robinson, 80 tuổi, trong một chuyến đi phượt
cùng nhau ở vùng núi Tây Bắc vào tháng 9 năm 2022. Chuyến đi này do một người
bạn của tôi là nhà du khảo Đoàn Kim Trang tổ chức.
Carl Robinson từng làm cho hãng tin AP tại Sài Gòn từ năm 1968
đến năm 1975. Anh cưới 1 người vợ Việt
Carl Robinson hỏi tôi, liệu tôi có muốn khám phá sự thật về một
anh hùng hay ko( anh dùng từ hero).
Tôi hỏi ai và chuyện gì, anh trả lời là Nick Út cùng với tấm ảnh
“Em bé Napalm”.
Sau khi biết được câu chuyện, tôi thấy đây là một vấn đề khó
gặm. Lật tẩy một huyền thoại đã được lịch sử nhiếp ảnh báo chí thừa nhận cách
đây hơn nửa thế kỷ, khi mọi vật chứng và nhiều nhân chứng đã mất?
Thế nhưng là một nhà báo, tôi ko thể bỏ qua câu chuyện này mà ko
ghi ra đây để hầu mọi người
NHÂN CHỨNG SỐ 1
Dĩ nhiên đó là Carl Robinson, người nghĩ rằng, lương tâm ko yên
ổn nếu trước khi chết ko nói ra được sự thật đã ám ảnh ông, kể từ khi tấm ảnh”
Em bé Napalm” được hưởng mọi vinh quang của nó cùng với Nick Út.
Tấm ảnh này đã góp phần kết thúc một cuộc chiến lớn nhất nửa sau
thế kỷ 20, được vinh danh là số 1 trong 10 tấm ảnh báo chí mọi thời đại. Người
chụp nó đã được gặp những nhân vật quyền quý nhất của thế giới này, từ các tổng
thống cho đến Đức Giáo hoàng, được dự những buổi lễ vinh thân trang trọng nhất…
Nhưng sự thật, theo Carl Robinson là Nick Út ko phải tác giả của
tấm ảnh, dù anh cũng có mặt tác nghiệp tại Trảng Bàng thời điểm bé Kim Phúc
chạy ra từ môt xóm đạo bị thả bom Napalm với nhiều vết phỏng trên người.
Hôm ấy, có nhiều phóng viên các hãng chứ ko chỉ Nick Út của AP.
1)Những phân tích của Carl Robinson cho thấy, từ góc đứng của
mình, Nick Út ko thể chụp được tấm ảnh” Em bé Napalm” mà là một người khác.
2) Là biên tập viên ảnh, Carl Robinson đã trình tấm ảnh đó cho
người phụ trách văn phòng AP tại Sài Gòn là Horst Faas . Anh biết rõ tấm ảnh đó
do một người khác chụp nhưng ko hiểu sao Horst Faas lại ra lệnh ghi tên tác giả
là Nick Út khi gởi nó đi.
3)Cuốn phim chứa tấm ảnh ấy được hãng AP tại Sài gòn mua lại của
một phóng viên ảnh tự do làm cho hãng truyền hình NBC( Mỹ). Cuốn phim nào mua
của ai được nhân viên AP ghi sổ cẩn thận cũng như đề tên người đó trên cuốn
phim.
4)Theo Carl Robinson, có hai nhân chứng quan trọng biết rõ tác
giả tấm ảnh là người phụ trách phòng tối và nhân viên ghi sổ phim ngày ấy nhưng
giờ đã lên thiên đàng.
5)Theo Carl, sở dĩ Horst Faas yêu cầu nhân viên dưới quyền ghi
tên Nick Út là tác giả vì Nick Út là nhân viên của hãng AP, thêm nữa, Horst
Faas làm vậy vì ông nợ ơn cái chết của người bạn thân- cũng là anh ruột của
Nick Út tên Huỳnh Thành Mỹ, phóng viên ảnh của AP đã tử trận trước đó trên
chiến trường. Nick Út được tuyển vào AP cũng vì hãng tin này muốn trả ơn cho
Huỳnh Thành Mỹ.( Riêng chi tiết trả ơn này, tôi được chính Nick Út kể cho nghe
khi gặp anh viết bài vào năm 2000).
Khi tấm ảnh “Em bé Napalm” đọat giải Pulitzer, tại sao Carl
Robinson cùng các cộng sự của ông ko lên tiếng đính chính về tác giả thật sự
của tấm ảnh mà phải đợi đến 50 năm sau mới tìm cách phơi bày sự thật này ra với
công chúng?
Carl cho rằng, lúc ấy, danh tiếng và sự ảnh hưởng của tấm ảnh
quá lớn đối với công chúng toàn thế giới. Không chỉ Nick Út mà cả hãng AP đều
được hào quang của tấm ảnh chiếu rọi, họ ko muốn bất kỳ một sự rủi ro nào có
thể xảy đến cho tấm ảnh. Bản thân Carl Robinson biết chắc mình sẽ bị đuổi việc
nếu lên tiếng về tác giả thật sự của nó, trong khi anh cần việc làm và một vợ
cùng 3 con nhỏ đang sống bằng tiền lương của anh.
Cho nên Carl Robinson đã im lặng. Những người khác dưới quyền
Horst Faas cũng im lặng dù người ta xì xào sau lưng ông ấy.
ĐI TÌM NHÂN CHỨNG CUỐI CÙNG
Muốn dựng lại câu chuyện, một mình Carl Robinson là ko đủ, cần
một nhân chứng quan trọng nhất là người chụp tấm ảnh đó, người mà văn phòng AP
tại thời điểm đó ai cũng biết là ai nhưng ko biết hiện giờ đang ở đâu, còn sống
hay đã chết?
Anh ta chính là chìa khóa của câu chuyện và cũng là nhân chúng
cuối cùng, nhưng mọi tìm kiếm nát óc đều vô vọng, ngay cả Carl Robinson cũng
chỉ biết anh ta có một cái tên duy nhất là Nghệ. Không họ, ko chữ lót. Làm sao
tìm ra anh ta sau nửa thế kỷ vật đổi sao dời ko biết sống chết ra sao?
Đó là khi tôi được nhờ vả.
Carl Robinson theo dõi Fb của tôi và biết rằng nó có thể ảnh
hưởng đến việc tìm kiếm thông tin một cá nhân. Anh đưa cho tôi vài tấm ảnh mơ
hồ ko rõ mặt mũi của Nghệ tại thời điểm Mỹ ném bom Napalm tại Trảng Bàng và Kim
Phúc chạy ra.
Tôi đăng các tấm ảnh đó lên trang phây Vinh Râu
cùng chú thích những những đặc điểm cần thiết để tìm kiếm.
Thật là kỳ diệu, vài tuần sau, qua nhiều đầu mối bạn phây từ
Việt
Họ tên đầy đủ của anh là Huỳnh Văn Nghệ hay còn gọi là David
Nghệ( tên Mỹ). Khi biết được mục đích tìm kiếm của tôi anh liền nói ngay, chính
anh là người chụp tấm ảnh” Em bé Napalm”.
Nhận được điện thoại, tôi lập tức lên đường đi Vĩnh Long để gặp
anh Nghệ. Anh từ Mỹ về đây được một tháng.
Huỳnh Văn Nghệ qua Mỹ trước ngày 30-4- 1975 và làm cho một hãng
ảnh ở Hollywod. Anh sinh năm 1937( 86 tuổi). Thời điểm chụp tấm ảnh ”Em bé
Napalm", Nghệ đang làm cho hãng NBC( Mỹ) tại Sài Gòn. Anh chính là người
lái xe chở cả đoàn quay phim của NBC lên điểm hẹn có bom nổ tại Trảng Bàng.
Theo lời Nghệ, sau khi về Sài Gòn, anh mang phim chụp Kim Phúc
đến văn phòng AP để bán. Trưởng văn phòng Horst Faas trực tiếp nhận phim và trả
anh 20 đô Mỹ. Sau khi rửa ảnh xong, Horst Faas tặng cho Nghệ tấm ảnh” Em bé
Napalm” cùng 4 cuộn phim mới. Nghệ kể rằng ông mang tấm ảnh về nhà để trên đầu
tủ lạnh nhưng vợ ông thấy hình ảnh em bé lõa lồ nên đem vứt sọt rác.
Sau khi tấm ảnh được giải, những người quen với Nghệ trong văn
phòng AP xúi ông lên tiếng để giành tấm ảnh cho mình, nhưng ông đã im lặng. Tôi
hỏi tại sao im lặng, ông bảo, vì đó là số phận của ông.
Horst Faas, người duy nhất có thể thay đổi tên tác giả trên tấm
ảnh” Em bé Napalm” đã ko hề lên tiếng về vấn đề này. Về sau, ông chỉ viết một
bài báo kể lại việc ông đã dũng cảm như thế nào khi chọn tấm ảnh lõa lồ của một
cô bé để gởi đi.
Horst Faas cũng là 1 phóng viên ảnh chiến trường nổi tiếng. Ông
được 2 giải Pulitzer, trong đó có một giải về ảnh chiến tranh Việt
Tôi ko tin Carl Robinson có thể thêu dệt ra câu chuyện này, và
tôi cũng ko tin Huỳnh Văn Nghệ có thể dối trá đến mức quàng xiên thừa nhận 1
tấm ảnh ko phải của mình. Và tôi cũng ko đủ dữ liệu để cho rằng Nick Út ko phải
là người chụp tấm ảnh" Em bé Napalm".
Liệu hai nhân chứng Carl Robinson và Huỳnh Văn Nghệ với những
lời thú nhận muộn màng của họ cùng những vật chứng liên quan có đủ sức để lật
tẩy một huyền thọai được lịch sử nhiếp ảnh xác lập đúng nửa thế kỷ qua?
Sự thật đang nằm trong tay Nick Út.
( Sài gòn tháng 5-2023)
----
Ảnh 1: Nick Út cùng tấm ảnh Em bé Napalm
Ảnh 2: Huỳnh Văn Nghệ cùng các phóng viên khác tại Trảng Bàng
đang chụp ảnh các nạn nhân bom napalm.
Ảnh 3: Anh Đặng Văn Huân, người phụ trách phòng tối của AP tại
Sài Gòn. Người từng khẳng định với Carl Robinson tấm ảnh Em bé Napalm là của
Huỳnh Văn Nghệ. Đứng sau anh là Nick Út lúc này đang giúp việc trong phòng tối.
Ảnh 4: anh Huỳnh Văn Nghệ cùng Vinh Râu tại Vĩnh Long hôm nay.
Ảnh 5: tác giả cùng Carl Robinson trong chuyến phượt Tây Bắc
2022.
Nhận xét
Đăng nhận xét