VŨ ĐÌNH MINH
Dung dị đời và văn
1.
Tôi biết đến Vũ
Đình Minh, trước hết là con người, chứ không phải văn thơ, mặc dù ông là hội
viên của cả hai hội danh giá, Hội nhà văn Hà Nội và Hội nhà văn Việt Nam. Với ông,
gọi là nhà văn, nhà thơ đều được. Hơn thế nữa, những năm trước khi nghỉ hưu, ông
còn khá thành công với tư cách là tác giả kịch bản-đạo diễn của xê-ri phim về
chân dung văn học nghệ thuật các tác gia tên tuổi của Việt Nam, được chiếu định
kỳ trên HTV và trên VTV3.
Về khía cạnh nào đó, ông vừa là
người anh, người bạn vong niên, vừa là người thày truyền nghề, người bạn đồng
nghiệp của tôi...
Trước khi về Hà Nội làm báo chuyên
nghiệp, tôi có gần bảy năm hành nghề kỹ sư canh nông tại miền Tây Nam bộ. Vừa
làm nghề, vừa tập tọng viết báo nghiệp dư, tôi còn túc tắc làm thơ, viết truyện
ngắn. Hàng năm, mỗi kỳ nghỉ phép ra Bắc, tôi hay đi theo người bạn thân là Trịnh
Bá Ninh, khi đó là phóng viên của Báo Nông nghiệp, thăm nom, giao du với một số
nhà văn, nhà thơ thuộc Nhóm Ong, trong đó có Vũ Đình Minh. Theo
tôi biết, các văn nghệ sĩ thuộc Nhóm Ong ấy, có nhà thơ Trinh Đường, nhà thơ
Ngô Quân Miện, nhà văn Trần Nguyên Vấn (Trần Phương Trà), nhà thơ Nguyễn Thái Vận,
nhà văn Vũ Đình Minh, và người trẻ nhất là Trịnh Bá Ninh. Gọi như vậy là bởi,
nhóm người này thường xuyên được Hội nuôi ong Việt Nam bảo trợ, tổ chức đưa đi
công tác đến những vùng nuôi ong cả nước, đặng viết bài (văn xuôi, thơ, báo)
đăng phát trên các phương tiện thông tin đại chúng, quảng bá cho nghề nuôi ong.
Từ công việc, nghề nghiệp, đến cuộc sống, các thành viên của nhóm gắn bó, thân
thiết, thương quý nhau lắm. Mọi người bầu nhà thơ Trinh Đường là Trưởng nhóm,
thường gọi là Trinh đoàn trưởng. Với hai bậc lão gia là Trinh Đường và
Ngô Quân Miện, tôi chỉ gặp loáng thoáng đôi lần tại công sở của các vị, còn ba
người là Trần Nguyên Vấn, Nguyễn Thái Vận và Vũ Đình Minh trẻ hơn, sêm sêm tuổi
nhau, thì Ninh và tôi thường đến, cả nơi công sở lẫn nhà riêng. Ở thời điểm ấy,
nhà văn Trần Nguyên Vấn và nhà thơ Nguyễn Thái Vận, gia đình vợ con đề huề ngay
nội thành, riêng Vũ Đình Minh, gia đình còn ở cả quê nhà, tít bên Mê Linh.
Ngày đó, Vũ Đình Minh công tác ở
Ban Văn nghệ, Đài Phát thanh Hà Nội, văn phòng trên căn gác hẹp nơi góc phố cổ
đông đúc Hàng Dầu, dốc ra ngay bờ Hồ Gươm. Ông sống một mình tại nhà riêng, căn
nhà cấp 4 ọp ẹp có chút sân vườn, ẩn sâu trong ngõ làng nơi chân dốc phố Lò Đúc
phía ô Đông Mác. Căn nhà ấy, trước thuộc đất làng, sau này thành ngõ phố, ông gom
góp bỏ tiền ra mua khi chuyển công tác từ Mê Linh về Đài phát thanh Hà Nội. Vũ
Đình Minh sinh năm 1944, tuổi Giáp Thân, quê xã Tráng Việt, huyện Mê Linh, vùng
đất xưa từng là kinh đô của Hai Bà Trưng. Ông tốt nghiệp khoa văn Đại học Sư phạm
Hà Nội, làm thày giáo dạy văn nhiều năm ở vùng núi Cao Bằng, rồi về dạy cấp 3
Đoan Hùng (Phú Thọ). Ông bén duyên thơ văn khi còn làm thày giáo dạy văn, có
thơ văn đăng báo nhiều, nên sau chuyển sang hẳn Hội văn học nghệ thuật tỉnh
Vĩnh Phú một thời gian, rồi theo lời mời về công tác tại Đài Phát thanh Hà Nội.
Sống một mình ở phố, ông phải bươn chải nuôi mình và vợ con ở quê. Có được căn
nhà như vậy, khi đó đã là niềm hạnh phúc và ao ước của bao người nhập cư về Hà
Nội. Đầu năm 1987, tôi xin nghỉ không lương, ra Bắc tìm việc mới. Thời gian đó,
Trịnh Bá Ninh bận việc làm báo, tôi rảnh rỗi hơn, lang thang đây đó nên hay đến
nhà ông, kể cả sau này, ngôi nhà ấy có thêm vợ chồng người em trai ruột ở cùng.
Tôi nhớ, từ cuối phố Lò Đúc, đường xuống ngõ vào nhà ông phải qua một dốc cầu
thang dài gạch xây cũ kỹ, hai bên mép có lối để dắt xe. Mỗi lần đến, nếu ông có
nhà, hình ảnh tôi thường gặp là căn nhà lợp ngói xềnh xoàng lờ mờ trong ánh
sáng điện vàng ệch, nơi chiếc bàn thấp chân kê giữa phòng khách đặt chiếc máy
chữ cũ mèm đang đánh dở và bên cạnh là chén rượu quốc lủi và đĩa nhỏ lạc rang.
Vũ Đình Minh đang sáng tác. Ông có lối viết trực tiếp, không dùng bút viết thảo
nháp trên giấy nữa, mà gõ thẳng máy chữ, cậm cạnh nhẫn nại gõ, vừa sáng tác vừa
nhấp rượu với lạc rang. Sau này, tôi học ở ông cách làm việc này. Thường là tôi
mang đến một vài sáng tác văn xuôi của mình, nhờ ông đọc, góp ý, và nếu được
thì xếp vào chương trình đọc chuyện của Đài Hà Nội. Hôm nào, thấy ông đang say
việc và có vẻ viết được, tôi biết ý không chơi lâu. Có hôm, viết bí, lại tâm trạng
chi đó muốn giãi bày, ông giữ tôi lại, rót rượu mời uống, chuyện nọ dọ chuyện
kia. Và những lúc như thế, tôi biết thêm về hoàn cảnh gia đình, về đường đời, sự
nghiệp và quan niệm sáng tác của ông. Nhà bên quê Mê Linh, nông thôn nghèo với
những hủ tục, định kiến xưa cũ, gia đình mà ông là ông chủ, nào mẹ già, nào chị
gái, các em, vợ và con, ai cũng yêu thương cả, song không phải lúc nào cũng cơm
lành canh ngọt. Còn nghiệp cầm bút ư? Trước tiên, đã là việc làm công ăn lương
rồi, sau mới đến nghệ thuật, và nữa, là để có nhuận bút, thêm thắt, đặng giúp vợ
nuôi con.
Cuối năm 1987, tôi chuyển hẳn ra Bắc,
về đầu quân tại Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), trở thành đồng nghiệp làm báo
phát thanh với Vũ Đình Minh. Khi ấy, anh em gặp nhau thường xuyên hơn. Tuy bận
việc chính làm báo ở VOV, song tôi cộng tác thường xuyên với Ban Văn nghệ Đài
Hà Nội do ông phụ trách. Những lúc bù khú, có hơi men, ông tủm tỉm cười đùa
tôi: “Chú mày bây giờ oách hơn anh đấy nhé. Chú ở đài trung ương, còn ta, dù
là Hà Nội thủ đô đi chăng nữa thì cũng chỉ là đài địa phương thôi“. Vũ Đình
Minh hóm hỉnh nheo nheo đôi mắt cười, làm khuôn mặt sớm héo khô của ông rạng rõ
ra : “Anh phát sóng bài của chú, chú thì có thêm chút thu nhập dù nhuận bút
đài anh bèo bọt... Với lại, cũng là để có cái cớ anh em mình gặp nhau, nâng lên
đặt xuống thế này... còn lấy cảm hứng mà viết chứ...”. Có lần, cả tôi, anh
và Trịnh Bá Ninh đều ngà ngà, Vũ Đình Minh chỉ tay vào tôi, bỗ bã: “Này thằng
Ninh, thằng Nhạc có người yêu chưa? Nếu có rồi thì thôi... còn như chưa thì để
tao làm mối... Chỗ tao, có mấy cháu gái được lắm, xinh gái, ngoan ngoãn, con
nhà tử tế... gầm chạn lại cao. Thằng Nhạc nhỏ người, có thể chui vào được
... “.
Khi tụ họp, ngồi nhâm nhi với
nhau, món mấy anh em chúng tôi khoái khẩu, đậm bản sắc dân tộc, lại khá rẻ, hợp
với túi tiền ít ỏi thời bao cấp là tiết canh lòng lợn, mà dân nhậu gọi tắt là
TiCaLoLo. Có hôm, cạch ly vài lần, Vũ Đình Minh trầm ngâm : “Chủ nhật này,
tao dặn trước, đừng có đứa nào đến tao nhé. Tao về bên quê Mê Linh. Nghĩ cảnh kẽo
kẹt đạp xe mà ớn quá rồi. Muốn không về, ở đây viết đôi chút, song lại nghĩ
thương mấy mẹ con nó ở nhà ngóng bố về. Với lại, bà cụ mẹ tao cũng hay nhắc. Dạo
này, chẳng hiểu sao, bà cụ nghe ai nhỏ to thế nào, mà mẹ chồng nàng dâu lại...”.
Bỏ dở chừng câu nói, ngước mắt nhìn xa xăm đâu đó, chốc lát khuôn mặt già sọm hẳn
đi trông thấy... Ông trút một hơi thở dài, rồi khuôn mặt lại bừng phấn chấn
ngay : “Chúng mày ạ, anh là anh phải tậu cái xe máy mà đi cho đỡ cực cái
thân... Ja-va cà tàng thôi cũng được, miễn không phải gò lưng đạp xe ba bốn chục
cây số toàn đường đê nữa”.
Tưởng nói vui vậy thôi, lần gặp sau,
Vũ Đình Mình hớn hở khoe, rằng đã mua được cái Ja-va cũ rồi, chạy còn êm lắm...
Méo mó có hơn không, dẫu sao, ông không
phải còm cõi đạp xe, cồng kềnh nặng nhọc túi này, bao gai nọ chở về quê như trước
nữa...Ngẫm ra, càng ngậm ngùi thương ông, thương bạn bè, thương thân mình.
Về công tác ở Đài TNVN, tôi ổn định
được công việc, lại là việc yêu thích, song đời sống thì khó khăn gấp bội. Cơ
chế xóa bao cấp, khởi đầu bằng việc bỏ sổ gạo, mở cho người ta bung ra làm ăn,
song là với ai đó, chứ đâu với mình, lương còm, nhà cửa chưa có, nằm bàn cơ
quan, tất tần tật đều trông vào đồng lương, thì quả là khó khăn. Tôi lao vào viết
văn, viết báo vặt, thôi thì đủ thể loại, miễn có bài cộng tác với tất thảy tờ
báo, tạp chí ngành nào có thể được. Vũ Đình Minh bày vẽ, bài trước tiên dùng ở
mục văn nghệ đài anh, sau tiếp phát văn nghệ đài tôi, rồi đến gửi cho một báo
nào đó. “Nhuận bút các nơi đều còm cõi cả, nhưng gom góp lại thì cũng tàm tạm.
Gọi là phần nào đỡ thiệt thòi cho công sức lao động nhà văn...Làm thế, vạn bất
đắc dĩ, có biết thì cũng chẳng ai người ta nỡ trách mình đâu, chú em ạ“, ông
phảy tay cười xòa, nháy mắt tinh quái, bảo tôi vậy. Tôi chỉ còn biết cười buồn,
mà lòng đượm sự biết ơn. Ngay đến cái sự tinh ranh thì ông cũng rất đỗi chân
thành.
Về văn chương, Vũ Đình Minh không chủ
trương chọn lựa thể loại nào. Ô viết đủ loại, văn xuôi thì truyện ngắn, tiểu
thuyết, truyện ký, bút ký, kịch truyền thanh, truyện phim, và thơ. Để viết được
như vậy, trước hết phải thừa nhận, ông là người đa tài; thứ nữa, có lẽ là do
tâm lý kiếm sống của thời bao cấp khó khăn, nên báo đài nào đặt hàng gì, thấy
mình có khả năng đáp ứng được, là nhận lời viết ngay. Vừa có bài đăng phát, có
thêm chút nhuận bút nuôi gia đình, lâu ngày đủ vốn liếng thì tập hợp lại in
thành sách. Nhất cử lưỡng tiện. Mà đâu riêng mình ông, điểm lại, nhiều nhà văn ở
ta thời bao cấp đều làm vậy. Song các tác phẩm của ông, cả bạn đọc và giới cầm
bút đều thấy, Vũ Đình Minh thực sự thể hiện được thế mạnh của mình qua thơ và
tuyện ký, bút ký.
Về thơ, Vũ Đình Minh là tác giả của
mấy tập thơ, song người ta biết đến ông chủ yếu qua tập thơ “Mưa trước cửa
nhà“ được xuất bản từ mấy chục năm trước. Tập này, ông tập hợp sáng tác từ
thời còn dạy học ở miền núi Cao Bằng và khi về Hội văn học nghệ thuật tỉnh Vĩnh
Phú. Văn là người, chí ít đúng với Vũ Đình Minh qua thơ. Thơ ông dung dị, tình
cảm, đôn hậu, gần với ca dao, không có đột phá gì mới. Ở mỗi bài, mỗi câu, bạn
đọc có thể thấy được tình cảm của tác giả gửi gắm trên từng con chữ. Giờ đây, hễ
nhắc đến Vũ Đình Minh, người ta nhớ mấy bài: “Kỷ niệm ngày mưa”,
“Mưa trước cửa nhà”, “Hội Lim” và “Bây giờ là
mùa thu“...
Với riêng tôi, những câu thơ của ông,
mỗi đọc mỗi nao lòng “Sẽ đến ngày tóc mình ngả vào thu/ Hoa bèo tím chẳng mỏng
manh như trước/ Chim nhạn sẽ bay về thưa thớt/ Cay đắng phai dần thành những
bâng khuâng... “ (Bây giờ là mùa thu). Thơ ông nặng những nỗi
niềm người, đồng cảm, sẻ chia, an ủi ... “Hát đắm say cho đứt ruột gan người/
Hát như thể cuộc đời toàn nhàn hạ/ Chỉ để yêu, để nhớ, để thương thôi/ Xin gió
lạnh đừng lật nghiêng vành nón/ Kẻo tôi nhìn thấy nước mắt em rơi...” (Hội
Lim). Và nặng nỗi niềm ta: “Tuổi của mình trầm tĩnh trước mưa êm/ Để
mưa thấm vào lòng bao kí ức/ Mưa làm cũ bao nhiêu ngày rét mướt/ Tất cả như là
mới sinh ra…/ Giá tóc mẹ cũng thể xanh lên được/ Mưa ơi mưa, mưa rơi trước sân
nhà” (Mưa trước cửa nhà) v.v...
Về văn xuôi, Vũ Đình Minh có “Mùa
cạn“ (tiểu thuyết), “Trả
giá cuối cùng” (tiểu thuyết), “Ông già ngồi dưới vòm cây gạo“ (tập truyện ngắn), “Một giờ làm quan“
(tập truyện ngắn), “Đi qua bão tố“ (truyện ký), “Chiếc diều nằm
trên cỏ“ (tập truyện thiếu nhi)... Song quả thật, cứ nói đến văn xuôi Vũ
Đình Minh, là tôi nhớ đến truyện ngắn “Ông già ngồi dưới vòm cây gạo“
của ông.
Sau này, ông đặc biệt thành công, được
mọi người ghi nhận và yêu thích là xê-ri phóng sự truyền hình chân dung các nhà
văn, nhà thơ, nhà hoạt động nghệ thuật thế hệ tiền bối của Việt Nam. Có lẽ, Vũ
Đình Minh là một trong những người đi tiên phong về làm phim chân dung nhân vật
văn nghệ sĩ ở xứ mình. Không riêng gia đình các nghệ sĩ được Vũ Đình Minh và đồng
nghiệp ở Đài Phát thanh & truyền hình Hà Nội ghi hình, khắc họa, mà cả Hội
Nhà văn Việt Nam, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam biết ơn ông về điều
đó, bởi giờ đây, họ và chính tác giả Vũ Đình Minh, đã là “người muôn năm cũ”...
2.
Tôi nhớ và viết
về ông như một sự tri ân với người đàn anh thân thiết, người thày về báo chí,
văn chương đáng kính.
Hồi Vũ Đình Minh
mới về cõi hạc, tôi phác thảo nhanh mấy nét về ông-“Dung dị Vũ Đình Minh”
đăng trên trang blog cá nhân của mình ở Blog
Tiếng Việt, sau đó Báo Nông nghiệp Việt Nam đăng số Tết nguyên đán. Đã có rất
nhiều bạn đọc, nhà báo, bạn văn chương đọc được bài viết này, cung cấp thêm cho
tôi một số chi tiết về Vũ Đình Minh. Các
nhà văn Nguyễn Ngọc Chiến, Nguyễn Cao Thâm thì cho biết là rất thích truyện ngắn
và bút ký của Vũ Đình Minh. Còn nhà văn Thái Sinh và nhà thơ Bùi Hải Đăng lại
bày tỏ sự yêu thích thơ Vũ Đình Minh, nhất là những bài thơ ông sáng tác khi
còn dạy học ở miền núi. Ngay cả người con trai của ông, nhà báo Vũ Đình Thành biết
nên cung cấp thêm tư liệu về đời tư và sự nghiệp sáng tác văn chương của ông. Từ
những chi tiết và tư liệu này, tôi gom góp và xâu chuỗi lại, đặng khắc họa đậm
nét hơn bức chân dung về Vũ Đình Minh.
Đài
Phát thanh Hà Nội ra thêm truyền hình, cơ quan rời khỏi Hàng Dầu đến trụ sở mới
to đẹp nhưng mãi tận phố Huynh Thúc Kháng, nên hai anh em đã xa lại càng xa. Vũ
Đình Minh rất hân hoan và bận mải vì làm truyền hình, nên viết văn, làm thơ ít
đi. Song chính quãng thời gian này, Vũ Đình Minh đã đi tiên phong trong việc
làm phim tài liệu chân dung các văn nghệ sĩ, các nhà văn hóa thuộc hàng gạo cội
của Việt Nam. Ồng làm hàng trăm phim chân dung, trong đó có những phim hay như
nhà thơ Hoàng Hữu, nhà viết lịch Tào Mạt, nhà thơ Huy Cân, Vũ Cao, nhạc sĩ Văn
Cao, căp vợ chồng nhà thơ Lưu Quang Vũ-Xuân Quỳnh v.v... được bạn bè đồng nghiệp
và khán giả xem phim đánh giá cao. Phát hiện và thực hiện ý tưởng đó, Vũ Đình
Minh và các đồng nghiệp ở Đài Phát thanh truyền hình Hà Nội còn đi trước cả đài
trung ương bởi sau đấy ít năm, Đài Truyền hình Việt Nam mới làm phóng sự chân
dung văn nghệ sĩ. Công việc vào trớn, hanh thông, Vũ Đình Minh lại thêm niềm
vui, cưới vợ cho con trai. Hôm cưới, tôi đến muộn, khách khứa đã vừa mâm hết,
tôi phải dợi mãi, ăn cùng mâm với gia đinh hai họ. Vũ Đình Minh vừa vui, vừa mệt,
kiểu mừng của người vừa làm xong một việc lớn, ông cứ cốc bia trên tay, lẫm chẫm
như con trẻ, la cà các bàn, cụng lý cảm ơn quan khách. Bữa ấy, ngắm nhìn Vũ
Đình Minh, tôi mừng cho ông đã vượt qua những tháng năm vất vả, gian khó...
Nhóm bạn “bộ tứ huyền ảo” của Vũ Đình Minh cũng dần rệu rã bởi nhà thơ Trinh
Đường tuổi cao sức yếu ít ra ngoài, nhà thơ Nguyễn Thái Vận thì mất sớm vì bệnh
tim, chỉ còn mỗi nhà văn Trần Nguyên Vấn là hay đây đó. Vũ Đình Minh lại lần nữa
chuyển nhà lên phố, gần nơi cơ quan. Ngày ấy chưa có điện thooại di đông, liên
lạc qua máy bàn công sở hay nhà riêng. Có lần, tôi điện thoại nhờ ông giúp một việc, chuyện công việc xong,
ông đùa tôi, hỏi đã thăng tiến đến chức vụ nào rồi, đem tôi so sánh với người
này kẻ nọ. rồi ông cười sảng khoái lắm.
Trước lúc Vũ Đình Minh nghỉ hưu, tôi gặp
ông một lần. Đợt ấy, Hội đồng hương văn nghệ sĩ quê Hải Hưng tổ chức gặp mặt đầu
xuân ở Hội trường Đài PT&TH Hà Nội, do nhà văn Đào Quang Thép (Phó giám đốc
Đài) chịu trách nhiệm. Tôi đến dự, tan cuộc, ra về, đến cổng đài thì thấy Vu
Đình Minh đứng đấy. Tôi vội xuống xe, chào ông. Lâu ngày gặp nhau, tay bắt mặt
mừng, tranh thủ hỏi thăm đủ thứ chuyện. Vũ Đình Minh vẫn cười đấy, nhưng nụ cười
heo héo, và tôi thấy khí sắc ông không vượng. Ông bảo: “Mày ạ... Sắp tới. tao về hưu rồi. Xả hơi một chút rồi viết lại. Mấy năm
rồi, bận chương trình của Đài, hết kịch bản này đến kịch bản khác, nổi tiếp
nhau , tối cả mặt mày, chả viết được mấy”.
Tôi nhớ, năm 1990, báo Văn nghệ số 21 ra ngày 26 tháng 5, tôi
và Vũ Đình Minh có bài in chung một số. Bút ký “Thêm một viên gạch nhỏ”
của Vũ Đình Minh giới thiệu trang bìa, còn truyện ngắn “Vĩnh biệt những mùa trăng” của tôi in ở trang ruột. Khi ấy, niềm
vui trong tôi thật khó tả. Anh em, thày trò nghề văn thân nhau có truyện đi
chung một số báo, thật sướng.
Riêng tôi, học được
ở ông nhiều, cả quan điểm về sáng tác. Hơn một lần, lúc trà dư tửu hậu, Vũ Đình
Minh vỗ vai tôi bảo: “Này chú em, tao nói
cho mà biết... Nghề viết, chớ có kén cả chọn canh. Mình chỉ viết thể loại nào....
bất kể, truyện ngắn, bút ký, tiểu thuyết. thơ ca, kịch phim, hay gì gì đi chăng
nữa... cứ thấy mình viết được, và có thể viết hay... là viết...:. Ông đã
làm thế, và đáng mừng là ở thế loại nào Vũ Đình Minh cũng có những thành công
nhất định.
Vậy mà đã mười mấy
năm ông rời cõi tạm. Ông mất vào mùa thu năm 2010, sau một thời gian chống chọi
với căn bệnh ung thư vòm họng. Hôm tiễn biệt ông ở nhà tang lễ bệnh viện, tôi
đi cùng nhà văn Trần Nguyên Vấn, hòa trong đám đông những đồng nghiệp, bạn hữu,
người thân của ông, lòng xúc động, nhớ về những ngày tháng đầy gian khó của mấy
anh em...
May sao, gần đây,
tôi xem một phim tư liệu về nhà thơ Nguyễn Hữu Hà, lại thấy hình ảnh nhà thơ Vũ
Đình Minh đi lại, cười nói cùng những bạn văn thơ. Phim này do chính Vũ Đình
Minh làm, dựng chân dung nhà thơ Nguyễn Hữu Hà, một trong se-ri phim chân dung
do Vũ Đình Minh chủ trương và trực tiếp thực hiện ở Đài Phát thanh và truyền
hình Hà Nội. Phim do Vũ Đình Minh đạo diên, đồng thời ông cũng vào một vai, bởi
ông là bạn học thời phổ thông xưa với nhà thơ Nguyễn Hữu Hà ở Trường cấp 3 Trần
Phú, thị xã Vĩnh Yên. Ngày ấy, Vũ Đình
Minh đang viên mãn nên dáng vẻ nhanh nhẹn, tươi tỉnh và rất chi hóm hỉnh,...
Ông đi trên đường đê hay lững thững đường làng, lúc lẫn vào màu xanh vườn chuối
nơi quê bạn mà như thả hồn về quê mình. Ai ngờ, chỉ mấy năm sau, bao nhiêu thứ
đổ ập xuống thân hình nhỏ thó gày guộc của
ông,... Tôi cũng đã từng đặt câu hỏi, Vũ Đình Minh dày công phác họa nên
bao nhiêu chân dung các văn nghệ sĩ đàn anh và bè bạn, liệu ông có làm chân
dung về mình? Chẳng rõ nữa... Nhưng thôi, cũng may, bóng hình ông cứ thắp
thoáng đâu đó trong chân dung bè bạn,... Có lẽ vậy, cũng là phù hợp với bản chất
dung dị vốn có của ông chăng?...
Thơ hay văn, hay nhà làm phim chân
dung, cái nào nổi trội của Vũ Đình Minh? Tôi tin là nhiều bạn bè văn chương của
ông từng đặt câu hỏi như vậy. Tôi cũng phân vân vậy. Nhưng đến giờ, tôi tự tìm
ra câu trả lời. Vũ Đình Minh khởi nguồn văn chương là thi ca từ khi ông còn là
sinh viên sư phạm và những năm tháng ông dạy học ở vùng núi xa xôi Cao Bằng,
thì đến khi ra đi, dù đã thử sức sáng tạo ở các thể loại văn nghệ khác, ông vẫn
là một nhà thơ đích thực. Nhà thơ Nguyễn Hữu Hà, người bạn hoc cùng với ông thời
phổ thông ở Trường cấp 3 Trần Phú, thị xã Vĩnh Yên xưa kể một chi tiết thú vị,
Vũ Đình Minh yêu thơ và làm thơ từ khi học phổ thông. Ngày ấy (năm 1963), nhà
trường tổ chức thi thơ nội bộ do nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi làm giám khảo, thì Vũ
Đình Minh đã giành giải nhất với bào thơ “Đôi
dòng sữa”, ý tứ bài thơ là mỗi người ta lớn khôn trưởng thành được đều nhờ
vào đôi nguồn sữa, ấy là sữa mẹ, công sinh thành dưỡng dục và nguồn sữa kia
chính là công sức dạy dỗ của thầy cô giáo nhà trường. Cùng thi ngày ấy, có hai
học sinh khác đoạt giải nhì và ba mà sau này họ đều trở thành nhà thơ tên tuổi
của thi đàn Việt Nam hiện đại.
Thơ Vũ Đình Minh không giàu ý tứ và mạnh
ở sức khái quát, nhưng chan chứa cái tình, câu chữ, vần điệu có sức gợi, cái mà
thơ cần nhất. Vậy là đủ. Và giờ tôi gọi Vũ Đình Minh với danh xưng NHÀ THƠ, mà
không ngại khi so với những sáng tác khác của ông,...Và còn bởi, như tôi biết,
hết thảy những ai đã dính dáng đến thơ thì chẳng bao giờ bỏ nó được. Người ta
mê thơ, làm thơ như một thứ Giời hành vậy !...
Chẳng hiểu vô tình hay hữu ý, tôi,
người đàn em văn chương, người học trò nghề của Vũ Đình Minh, cũng như ông, thử
sức mình ở các thể loại, y lời tâm sự chân thành như một lời khuyên bảo của ông
ngày nào, tôi nhận ra mình mạnh nhất ở thể loại nào rồi!...
Nhận xét
Đăng nhận xét